62- Onat T, Ertem B: Istanbul Kız Çocuklarında Seksüel Gelişme: II. Göğüs Gelişimi ve Bunun Belirme Yaşının Vücut Ölçüleri, Kemik Yaşı, Menarş, Göğüs Gelişme Süresi ve Sosyo-Ekonomik Seviye ile İlişkileri. Cerr. Tıp Fak. Der. 5: 18-35, 1974.

Memleketimizin alt-orta sosyo-ekonomik seviyesini temsil eden 91 ve en üst seviyemizde bulunan 50 kız öğrenci, püberte esnasında 6 aylık aralarla 6.5 yıl takip edilmiştir. Bulgulara göre göğüs tomurcuğu 9.6 ile 13.4 yaşları arasında belirmektedir. Bunun ortalaması, alt-orta seviyemizde 11.4 yıl tutmuştur. Erişkin safhasına kadar gelişme süresi 3.3±0.88 yıl tutmaktadır. Göğüs gelişmesi öncelikle ağırlıkta, sonra boy ve kemik yaşında ileri olanlarda ve yüksek sosyo-ekonomik seviyede daha erkenleşmekte, tersine durumda daha gecikmektedir. Göğüs gelişmesinin genellikle belirdiği vücut ölçüleri 138 cm ve 31 kg'dır. Göğüs gelişmesinin total süresi ve başlangıcından menarşa kadar geçen süre erken başlayanlarda daha uzun, geç başlayanlarda daha kısa olmaktadır. Ağırlıkta, boyda ve kemik yaşında ileri olanlar ile yüksek sosyo-ekonomik seviyedekiler anlamlı olarak menarşa daha erken varmakta ve göğüs gelişmesini daha önce bitirmektedirler.
Göğüs gelişmesi aksiller ve pubik kıllanmanın belirme yaşı ve menarş yaşı ile iyi bağıntı göstermektedir. Anglo-Amerikan kız çocuklarının aksine, bizde göğüs gelişmesi pubik pilositeden 0.36 yıl sonra başlamaktadır.
Onaltı grafik, 4 tablo ve 8 kaynak içeren 18 sayfalık bu çalışma Türk kızlarında longitudinal izleme sonucu göğüs gelişmesinin standardını çıkaran, ayrıca bunun sosyo-ekonomik düzey, büyüme hızı ve kemik olgunluğu ile ilişkilerini inceleyen, dünya için de orijinal olan bir araştırma ürünüdür.

A 7 year follow up study was undertaken in 91 girls representing the low-middle and 50 the highest socio-economic level of Turkey. The BREAST (b) appeared between ages 9.6 and 13.4 years. The mean value in the low-middle s.ec.level was 11.4 years. The total duration of the breast development was 3.3 (SD 0.88) years. The age of appearance of the B bud was better related to rate of growth in weight than the height and skeletal development. The B bud appeared earlier in girls who are heavier, taller and more advanced in skeletal age and also in the higher s.ec.level, and the converse was also true. The mean attained weight and height during reaching breast bud stage was 31 kg and 138 cm., respectively. The total duration of B development and the interval from appearance of B bud to menarche related inversely with age at B bud. Faster growers reached adult stage for B earlier. In contrast to the sequence found in Anglo-American girls,the appearance of pubic hair preceded that of B development by 0.36 years.

62- Anahtar kelimeler: Göğüs gelişimi, sosyo-ekonomik seviye, sekonder seksüel karakterler, menarş yaşı, kemik yaşı, boy, ağırlık